Tư vấn qua zalo
Hộ kinh doanh cá thể là mô hình kinh doanh do một cá nhân hoặc một hộ gia đình đứng tên đăng ký, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh. Đây là hình thức phổ biến với các hoạt động buôn bán nhỏ lẻ, quán ăn, cửa hàng dịch vụ vì thủ tục đơn giản, chi phí thấp và dễ quản lý. Tuy nhiên, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân và bị giới hạn về quy mô hoạt động.
Hộ kinh doanh cá thể là gì?
Hộ kinh doanh cá thể là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc một hộ gia đình đăng ký thành lập, hoạt động tại một địa điểm nhất định, không có tư cách pháp nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh trong quá trình kinh doanh.
Người đứng tên đăng ký được xem là chủ hộ kinh doanh, đồng thời là người đại diện hợp pháp của hộ kinh doanh trong mọi giao dịch dân sự, kinh tế và nghĩa vụ với Nhà nước.
Về mặt pháp lý, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, không được tách biệt tài sản cá nhân và tài sản kinh doanh như doanh nghiệp. Đây cũng là điểm khác biệt lớn nhất giữa hộ kinh doanh cá thể và các loại hình công ty.
Căn cứ pháp lý về hộ kinh doanh cá thể
Hoạt động của hộ kinh doanh cá thể hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi các văn bản pháp luật sau:
- Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (quy định riêng về đăng ký hộ kinh doanh)
- Các quy định liên quan trong Luật Quản lý thuế
- Văn bản hướng dẫn của cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh địa phương
Cơ quan quản lý trực tiếp hộ kinh doanh cá thể là Cơ quan đăng ký kinh doanh hộ cá thể cấp huyện nơi hộ kinh doanh đặt địa điểm hoạt động, đồng thời chịu sự quản lý về thuế của Chi cục Thuế tại địa phương.
Đặc điểm của hộ kinh doanh cá thể
Hộ kinh doanh cá thể có những đặc trưng riêng về chủ thể, quy mô và trách nhiệm pháp lý. Do đó, cần nắm rõ các đặc điểm này để xác định liệu mô hình hộ kinh doanh này có phù hợp với hoạt động kinh doanh của mình hay không.
Đặc điểm về chủ thể và quy mô
- Do một cá nhân hoặc một hộ gia đình đứng tên đăng ký.
- Chỉ được đăng ký một địa điểm kinh doanh; không được mở chi nhánh hay văn phòng đại diện.
- Quy mô nhỏ, phù hợp với hoạt động buôn bán, dịch vụ mang tính hộ gia đình.
- Được thuê lao động, nhưng số lượng lao động không vượt quá 10 người.
Đặc điểm về tài sản và trách nhiệm pháp lý
- Hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, không tách bạch tài sản cá nhân và tài sản kinh doanh.
- Chủ hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh.
- Khi xảy ra tranh chấp, nợ thuế hoặc nghĩa vụ tài chính, tài sản cá nhân của chủ hộ có thể bị sử dụng để thực hiện nghĩa vụ.
Điều kiện đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Không phải ai cũng có thể đăng ký hộ kinh doanh cá thể và cũng không phải ngành nghề nào cũng được phép hoạt động theo mô hình này. Trước khi làm thủ tục, cần nắm rõ các điều kiện cơ bản dưới đây để tránh bị từ chối hồ sơ hoặc phát sinh rủi ro pháp lý về sau.
Ai được phép đăng ký hộ kinh doanh cá thể?
- Cá nhân là công dân Việt Nam, đủ 18 tuổi, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
- Một hộ gia đình có thể cùng đăng ký hộ kinh doanh và cử một người làm đại diện.
- Mỗi cá nhân chỉ được đứng tên một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc.
- Người đã là chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.
Ngành nghề được phép kinh doanh theo mô hình hộ kinh doanh
- Được đăng ký hầu hết các ngành nghề kinh doanh thông thường như: bán lẻ, ăn uống, dịch vụ cá nhân, sửa chữa, gia công nhỏ…
- Với ngành nghề kinh doanh có điều kiện (ăn uống, giáo dục, y tế, làm đẹp…), hộ kinh doanh vẫn được đăng ký nhưng phải đáp ứng đầy đủ điều kiện chuyên ngành theo quy định.
- Không được kinh doanh các ngành nghề bị pháp luật cấm.
Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Thành phần hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh cá thể bao gồm:
- Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu quy định.
- Giấy tờ pháp lý của cá nhân đối với chủ hộ kinh doanh; trường hợp hộ gia đình cùng đăng ký thì nộp giấy tờ pháp lý của các thành viên hộ gia đình.
- Bản sao biên bản họp thành viên hộ gia đình về việc thành lập hộ kinh doanh (áp dụng khi hộ gia đình cùng đăng ký).
- Bản sao văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh (nếu hộ gia đình cùng đăng ký).
Nơi nộp hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh
Hồ sơ được nộp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện nơi đặt trụ sở hộ kinh doanh. Người đăng ký có thể nộp trực tiếp hoặc theo hình thức được địa phương áp dụng.
Thời hạn giải quyết hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
- Ngành, nghề đăng ký kinh doanh không thuộc danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh.
- Tên hộ kinh doanh được đặt đúng quy định tại Điều 88 Nghị định 01/2021/NĐ-CP.
- Hồ sơ đăng ký hợp lệ, đầy đủ giấy tờ theo quy định.
- Nộp đủ lệ phí đăng ký hộ kinh doanh theo quy định của Nhà nước.
Hộ kinh doanh cá thể có phải đóng thuế không?
Đây là thắc mắc phổ biến của hầu hết cá nhân, hộ gia đình khi tìm hiểu mô hình hộ kinh doanh cá thể. Trên thực tế, hộ kinh doanh cá thể có nghĩa vụ nộp thuế, tuy nhiên cách tính và mức thuế thường đơn giản hơn so với doanh nghiệp.
Các loại thuế hộ kinh doanh cá thể phải nộp
Tùy vào ngành nghề và doanh thu, hộ kinh doanh cá thể có thể phải nộp các loại thuế sau:
- Thuế môn bài: Nộp theo mức doanh thu năm; một số trường hợp được miễn theo quy định.
- Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Áp dụng theo phương pháp khoán đối với hộ kinh doanh.
- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Tính trên doanh thu khoán theo tỷ lệ quy định cho từng ngành nghề.
Cách tính thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
Thông thường, cơ quan thuế sẽ xác định mức thuế khoán dựa trên:
- Doanh thu dự kiến hoặc doanh thu thực tế
- Ngành nghề kinh doanh
- Quy mô và địa điểm kinh doanh
Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu thấp theo ngưỡng quy định, có thể được miễn thuế GTGT và thuế TNCN, nhưng vẫn cần thực hiện kê khai theo hướng dẫn của cơ quan thuế.
Xem thêm: Dịch vụ kế toán thuế và pháp lý doanh nghiệp trọn gói
Ưu và nhược điểm của hộ kinh doanh cá thể là gì?
Trước khi quyết định đăng ký hộ kinh doanh cá thể, cần nhìn rõ cả mặt lợi và mặt hạn chế của mô hình này. Điều này giúp tránh tình trạng chọn mô hình vì “dễ làm” nhưng lại không phù hợp khi hoạt động ổn định hoặc mở rộng về sau.
Ưu điểm của hộ kinh doanh cá thể
- Thủ tục đăng ký đơn giản, thời gian xử lý nhanh.
- Chi phí thành lập thấp, không yêu cầu vốn điều lệ.
- Cách tính và kê khai thuế tương đối đơn giản, phù hợp với người mới kinh doanh.
- Phù hợp với hoạt động buôn bán nhỏ lẻ, dịch vụ hộ gia đình, quy mô không lớn.
Nhược điểm của hộ kinh doanh cá thể
- Không có tư cách pháp nhân, chủ hộ phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân.
- Bị giới hạn về quy mô, số lượng lao động và địa điểm kinh doanh.
- Khó mở rộng hoặc kêu gọi đầu tư, không phù hợp nếu định hướng phát triển lâu dài.
- Khi doanh thu tăng, nghĩa vụ thuế có thể cao hơn so với việc chuyển sang mô hình doanh nghiệp.
- Không được hoàn thuế do không được sử dụng hóa đơn khấu trừ, không xuất được hóa đơn VAT.
Những sai lầm thường gặp khi đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Trên thực tế, nhiều cá nhân vẫn gặp vướng mắc do chưa hiểu rõ quy định về hộ kinh doanh cá thể, dẫn đến sai sót ngay từ bước đăng ký hoặc trong quá trình hoạt động.
- Kinh doanh thực tế nhưng không đăng ký hộ kinh doanh, dễ bị xử phạt.
- Đặt tên hộ kinh doanh sai quy định, phải chỉnh sửa hồ sơ nhiều lần.
- Hiểu sai về nghĩa vụ thuế, không kê khai hoặc kê khai không đúng.
- Duy trì hộ kinh doanh quá lâu dù quy mô đã vượt mức phù hợp, nhưng không chuyển đổi sang doanh nghiệp.
Liên hệ tư vấn đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Alpha Legal hỗ trợ tư vấn lựa chọn mô hình kinh doanh, đăng ký hộ kinh doanh cá thể trọn gói và tư vấn chuyển đổi lên doanh nghiệp khi cần thiết.
Liên hệ Alpha Legal để được tư vấn đúng ngay từ đầu, tránh sai sót pháp lý về sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đăng ký hộ kinh doanh cá thể không?
Nên đăng ký hộ kinh doanh cá thể nếu bạn kinh doanh nhỏ, vốn ít, hoạt động ổn định tại một địa điểm, không có nhu cầu mở rộng nhanh hoặc ký kết các hợp đồng lớn.
Khi nào nên lập công ty?
Nên thành lập doanh nghiệp nếu có kế hoạch mở rộng quy mô, thuê nhiều lao động, ký hợp đồng lớn hoặc cần tách bạch rõ ràng tài sản cá nhân và tài sản kinh doanh.
Hộ kinh doanh cá thể có được xuất hóa đơn không?
Hộ kinh doanh cá thể không được tự đặt in hóa đơn GTGT như doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong trường hợp cần xuất hóa đơn cho khách hàng, hộ kinh doanh có thể đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh theo quy định hiện hành.
Hộ kinh doanh cá thể có được mở nhiều địa điểm kinh doanh không?
Hộ kinh doanh cá thể chỉ được đăng ký một địa điểm kinh doanh. Trường hợp muốn mở thêm địa điểm hoặc mở rộng quy mô hoạt động, cá nhân, hộ gia đình nên cân nhắc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để phù hợp với quy định pháp luật.
Hộ kinh doanh cá thể có được thuê lao động không?
Hộ kinh doanh cá thể được phép thuê lao động, tuy nhiên số lượng lao động không quá 10 người. Nếu sử dụng trên 10 lao động và hoạt động với quy mô lớn, mô hình doanh nghiệp sẽ phù hợp và an toàn pháp lý hơn.
Có bắt buộc phải lên doanh nghiệp khi doanh thu tăng không?
Pháp luật không bắt buộc hộ kinh doanh phải chuyển lên doanh nghiệp chỉ vì doanh thu tăng. Tuy nhiên, khi doanh thu, quy mô và mức độ rủi ro cao hơn, việc chuyển đổi sang doanh nghiệp sẽ giúp tách bạch trách nhiệm tài sản, thuận lợi trong ký kết hợp đồng và quản lý thuế.
Bài viết liên quan:
